عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
51
المسالك و الممالك ( فارسى )
مىاندازد و گويد كه اين بيت المال من است ؛ و در جزيره ميمونهائى همانند چهارپايان يافت مىشوند ؛ و از انواع ماليات آن سامان ، ماليات قمار خروس بازى است كه روزانه تقريبا پنجاه من طلا از اين راه به دست مىآيد و سهم او ، ران خروس برنده است كه صاحب خروس از آن به تهيه خوراك وى مىپردازد . راه چين و از مايط به سمت چپ تا جزيره تيومه كه داراى عود هندى و كافور است ، و از آنجا تا قمار پانزده روز راه باشد و در قمار عود قمارى و برنج يافت مىشود و از قمار تا صنف 348 در ساحل سه روز راه است و در آن عود صنفى كه بهتر از عود قمارى است به عمل مى - آيد ، زيرا به دليل وزن زياد و مرغوبيتاش در آب فرو مىرود ؛ و در آنجا گاو و گاوميش يافت مىگردد . از شهرهاى معروف هند سامل و هورين و قالون و قندهار و كشمير باشند و از صنف تا لوقين كه اولين بندرگاه چين است ، صد فرسخ از راه زمين و دريا مسافت است و از آنجا سنگ چينى و ابريشم چينى و گل عالى چينى و همچنين برنج به دست مىآيد و از لوقين تا خانفو كه بندرگاه بزرگترى است ، چهار روز راه دريائى و بيست روز راه زمينى است و هر قسم ميوه و سبزى و گندم و جو و برنج و نيشكر در آن كشت مىشود و از خانفو تا خانجو هشت روز راه باشد ؛ آنچه را كه در خانفو باشد ، در آن ( خانجو ) نيز وجود دارد ؛ و از خانجو تا قانطو بيست روز راه باشد و آنچه كه در آن دو شهر وجود دارد در قانطو نيز موجود است . هر بندر از بندرگاههاى چين داراى رودخانهاى بزرگ است كه كشتيها وارد آن مىشوند و در آنها جزر و مد روى مىدهد و در رودخانه قانطو دقيق و اردك و مرغابى ديده شده است ، و درازاى چين بر كناره دريا از ارمابيل تا آخر ، دو ماه راه باشد . و چين داراى سيصد شهر آباد است كه نود شهر آن معروفند و